پيامبر مسلمانان را مورد خطاب قرار داد : « هذه عِير قُرَيش فيها أموالهم ، لعلّ اللَّه يُغنّمكموها » . « 1 » ولى ابن‌اسحاق از محمد مسلم به نقل از عاصم بن عمر بن قتاده و او از عبداللَّه بن ابىبكر به روايت از يزيد بن رومان و او از عروة بن زبير به نقل از ابن‌عبّاس ، گفتهء مذكور را به اختلاف در لفظ چنين ثبت كرده است : « هذه عير قريش فيها أموالهم ، فاخرجوا إليها لعلّ اللَّه يُنْفِلكموها » . « 2 » در جملهء دوم ، كلمهء « ينفلكموها » ( مشتق از نَفَل ) با اضافهء « فاخرجوا » و در جملهء نخست ، كلمهء « يغنّمكموها » ( برگرفته از غَنِمَ ) كه در معنا تفاوت‌هاى ظريفى با هم دارند ، آمده است . اين ، موضوع مهمى نيست . مهم پژوهش در اصالت و سنديّت چنين گفته‌اى است . ابن‌سعد چون كاتب واقدى بوده ، در « الطّبقات الكبرى » حديث را به همان لفظ استاد خود آورده است و ابن‌كثير در « السيرة النّبويه » « 3 » و محمّد بن جرير طبرى در « تاريخ الرّسل والملوك » « 4 » و « البداية و النّهايه » « 5 » ، به حديث ابن‌اسحاق از ابن‌عبّاس روى آورده‌اند ؛ ولى هيچ‌يك از آنها به مأخذ ديگرى كه اين حديث را به لفظ ديگر آورده باشد و يا به اختلاف دسترسى داشته باشند ، نياورده‌اند . اين موضوع ، ترديدهايى را در جريان پژوهش آن در ذهن نگارنده پديدار ساخت ؛ لذا مصمّم شدم آن را در ميان منابع مستقيم حديث جستجو و دنبال كنم : با مراجعه به « المعجم المفهرس لألفاظ الحديث النّبوى » « 6 » متوجّه شدم كه اصلًا

--> ( 1 ) . « اين كاروان قريش است و اموال آنان در آن است ، چه‌بسا خداوند آن را به غنيمت شما درآورد » . نك : واقدى ، « المغازى » ، ج 1 ، ص 20 ، متن عربى ، همان چاپ . ( 2 ) . « السيرة النّبويه » ، ج 2 ، ص 258 ( 3 ) . ج 2 ، ص 381 ( 4 ) . ج 3 ، ص 950 ، ترجمهء پارسى . ( 5 ) . ج 3 ، ص 256 ، چاپ مطبعة السّعاده ، قاهره 1932 م . ( 6 ) . ج 4 ، صص 447 ، 448 ، چاپ ليدن ، بريل ، 1955 م .